Prof. Dr. Mehmet Rıhtım

KİTABIN ADI: SEYİD YƏHYA BAKUVİ VƏ XƏLVƏTİLİK YAYIN YILI: 2005 YAYIN YERİ: BAKÜ YAZAN: MEHMET RIHTIM AZERBAYCAN TÜRKÇƏSİNƏ ÇƏVİRƏN : FARİZ XALİLLİ REDAKTÖRLER: AZADƏ MUSABƏYLİ-SƏADƏT ŞIXIYEVA Birinci kitap doktora tezimi hazırlarken tasarladığım bütün yönleri ile Hz. Piri yazmaya çalıştığım bir monografyadır. tamamen ilmi olarak yazılmış olduğu için kitlelere ağır geldi. zaman içerisinde bazı bölümlerin eksik olduğu da ortaya çıktı.  2013 S.Y. Bakuvi yılı için daha geniş yeni bir kitap tasarlamıştım, ancak iş yoğunluğundan yetiştiremedim. Bunun üzerine yeni kitaptan bazı bölümleri ihtisar edip kısa ilmi-kütlevi bir kitap hazırlayarak takdim etmenin doğru olacağını düşündüm. Çok yoğun ve yorucu bir çalışma neticesinde ortaya çıktı.  Ben her ikisini de Türkiye Türkçesinde hazırladım. Birincisini Fariz Xalilli çevirdi. Değerli alim Azade Musabeyli hanım hem takdim yazdı hem de redakte etti. Saadet Şıxıyeva hanım da redaktesinde yer aldı.   2. kitab...

DUYURU BİR AZERBAYCAN İNTERNET SİTESİNDE ÇALIŞTIĞIM QAFQAZ ÜNİVERSİTESİ VE BENİM HAKKIMDA TÜRKİYE CUMHURİYETİ BAŞBAKANI SAYIN TAYYİP ERDOĞAN'A HAKARET ETTİĞİMLE ALAKALI İĞRENÇ BİR İFTİRA ORTAYA ATILMIŞTIR. BU YALANI ODATV ADLI MALUM İFTİRA MERKEZİ DE MANŞETİNE TAŞIMIŞ YAYILMASINA ÖNAYAK OLMUŞTUR. BU KÜLLİYYEN YALAN BİR HABERDİR, İFTİRADIR. MAKSADI İSE BELLİDİR. BENİM GÜNDELİK SİYASİ MESELELERLE ASLA İLGİLENMEDİĞİMİ BENİ TANIYAN HERKES BİLİR. ÖZELLİKLE  BU TÜR MANEN TEHLİKELİ KELİME VE İFADELERİ HİÇ BİR KİMSE HAKKINDA ASLA KULLANMAM DA. HELE BİR MÜMİN HAKKINDA İSE ASLA VE ASLA. KİMSEYLE BÖYLE BİR KONUDA KONUŞMADIĞIMI BEYAN ETMEK İSTERİM. ÖĞRENCİLERERİMLE DE BÖYLE BİR ŞEY KONUŞMADIĞIM GİBİ ÜNİVERSİTEDE BU DÖNEM DERSİM OLMADIĞINDAN UZUN SÜREDİR GÖRÜŞMEM DE OLMAMIŞTIR. BU ÇİRKİN İFTİRANIN BİR KOMPLO OLDUĞU AÇIKTIR. ÜLKEMİZİN GEÇTİĞİ BU HASSAS DÖNEMDE FİTNE OCAKLARININ İFTİRALARINA DİKKAT EDİLMESİ VE UYANIK OLUNMASI GEREKİR DİYE DÜŞÜNÜYOR VE İFTİRA EDENLERİ ALLAH'A HAVALE EDİYORUM. ...

http://orientalphilosophy.org/esas/278-uluslararas-seyyd-yahya-shrvan-ve-halvetlk-sempozyumu.html

http://www.amasya.bel.tr/icerik/11/787/mir-hamza-nigari-paneli.aspx

http://www.seyidyahyashirvani.az/index.php?lang=az

http://www.cihan.com.tr/video/AVRASYA-Azerbaycan-da-Bakuvi-yili-etkinliklerle-basladi-CHMTAxNDY2Mi8wLzIvMA==;jsessionid=xKSMKOBxyoPasJl15CHNATbv.undefined

http://www.kardeskalemler.com/mayis2012/bir_gezgin_dervis_yunus_emre.htm

http://sbe.cbu.edu.tr/2013-1/40yildirim.pdf

20 Nisan 2013 Cumartesi, 18:00 http://www.bugun.com.tr UNESCO'nun Azerbaycan'ın yetiştirdiği önemli mütefekkiri Seyyid Yahya Bakuvi'nin vefatının 550'nci yıl dönümünü olan 2013 yılını  "Bakuvi yılı"  ilan etmesi çerçevesinde tanıtım etkinliği düzenlendi. Bakü'nün tarihi mekanı İçeri Şehirde; Bakuvi'nin türbesi yanında organize edilen etkinliğe çok sayıda kişi katıldı. "Seyyit Yahya Mirasının Tanıtılması"  temalı etkinlikte ayrıca Bakuvi'nin Şefaül Esrar adlı eserinin tanıtımı yapıldı. Etkinlikte konuşan milletvekili Ganire Paşayeva, Yahya Bakuvi'nin İslam ve tasavvuf tarihinde çok büyük şahsiyetlerden biri olduğunu söyledi. Paşayeva yapılan etkinliği  "Yahya Bakuvi'nin ışığına toplanmak"  olarak değerlendirdi. Yahya Bakuvi'nin tanınmasında önemli katkıları olan ve Şefaül Esrar isimli eserini günümüze uyarlayan Kafkas Üniversitesi Öğretim üyesi Dr. Mehmet Rıhtım yaptığı konuşmada Bakuvi'yi neden araştırdı...

http://www.todayszaman.com/news-313220-rihtim-bakuvis-legacy-opportunity-to-promote-azerbaijan-worldwide.html

“Bakuvi irsinin öyrənilməsi Azərbaycanın tanıdılması üçün mühüm vasitələrdən biridir” 16 April 2013, Tuesday / BƏYLƏR MƏCIDOV, YUNESKO 2013-cü ili Azərbaycanda Seyid Yəhya Bakuvi ili elan edib. Azərbaycan tarixi və mədəniyyətinin formalaşmasında mühüm yerə sahib olan bu dühanın şəxsiyyətinin və mənsub olduğu Xəlvətiyyə təriqətinin ən önəmli tədqiqatçısı Qafqaz Araşdırmalar İnstitutunun rəhbəri, filologiya elmləri üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Mehmet Rıhtımdır.   - Mehmet müəllim, təsəvvüf elmi və Azərbaycanda formalaşan ilk sufi məktəblər haqqında qısa məlumat verə bilərsiniz? - Bütün peyğəmbərlər həm də bir vəlidirlər. Həzrəti Məhəmməd Peyğəbərin (s.ə.s) Allah-Təaladan vəhy vasitəsi ilə aldığı nəbiliklə birgə bir də vəlilik xüsusiyyəti vardır ki, təsəvvüfdə buna “Vəlayəti-Əhmədiyyə” deyilir. Peyğəmbər vəfat etdikdə onların nəbiliyi də həyatı ilə birlikdə sona çatır. Amma vəlayət tərəfi özündən sonra ümmətinin içindən seçilmiş müəyyən şəxslərin vasit...

LAFZATULLAH-ESMAULLAH

İstanbul'un Fethinin 550. yılı hatırasına, üstadım Mehmet Özçay'ın bir hilyesinden ilham alarak tasarladığım ve 2003'de Bakü'de Klasik Türk Sanatları-II sergisinde sergilediğim Fatih tablosuna Hülya Rıhtım hanımefendi tezhiblerini yaparak katkıda bulundu. Seyran Tekleli ise minyatürleri yaptı.  Boyutları 110X70 cm (bazıları facebooktan indirip kendi adlarına sitelerine koydukları için eserlerimi yayınlamak istedim)

SİLSİLESİ Halvetiyye İslam dünyasında yayılmış en önemli tasavvufî mekteplerden biridir. Tarikatın pir-i sânisi olan Seyyid Yahya Şirvanî bu mektebe son ve kâmil şeklini veren şeyhtir. Abdülkahir Sühreverdî’den başlayarak, Kutbeddin Ebherî, Zahid Geylanî ve Ömer Lahicî tarafından geliştirilen tarikatın fikri yapısı, Seyyid Yahya tarafından bir sistem haline getirilerek yeniden yapılandırılmıştır. Bundan dolayı “Pir-i Sâni” unvanıyla Halvetiyye kollarının hepsinin silsilelerinin başında onun adı yer alır. Halvetiyye silsilesinde Hz. Peygamber’den Pir Ebu Abdullah Ömer’e kadar 18, Pir-i Sâni Seyyid Yahya Şirvanî’ye kadar 22 şeyh yer almaktadır. Bu mübarek silsile, Hz. Peygamber Efendimiz'den Şeyh Seyyid Cemaleddin Yahya eş Şirvanî el-Bakuvî Hazretlerine şu şekilde ulaşır: Seyyidü'l-Evvelin ve'l-Ahirin Muhammed Mustafa (s.a.v.) (12/632) Ebu'l-Haseneyn İmam Ali bin Ebu Talib (k.v.) (v. 40/660) Seyyidü't-Tâbi'in Şeyhu’ş-Şuyuh Hasan el-Basrî (v. 110/729)...

 ESERLERİ Seyyid Yahya Şirvani sıradan bir sufi değildi. O, öz sistemini kurmuş, mektep sahibi, eser yazan, mütefekkir ve şair bir mürşit idi. Yazdığı eserler ile edebi-tasavvufi bir mektep kurarak Halvetiyye sufi edebiyatı diyebileceğimiz çok zengin bir edebi mahsülün oluşmasına zemin hazırlamıştır. Halifelerinden itibaren bu tarikate mensup sufi mürşidleri kendi eserleri yanında Seyyid Yahya’ya nazireler ve şerhler yazarak yolunu ve usulünü devam ettirmişlerdir. Seyyid Yahya Şirvani, yazdığı eserlerle edebi başarısını göstermenin ötesinde Halvetiliğin prensiplerini ve felsefesini ilk olarak tespit eden şahsiyettir. Böylece bu tarikatın düşünce sistemi ve usulleri değişmeden günümüze kadar gelebilmiştir. Şirvani, “Bu fakir, birçok kimseye sorup, birçok tefsirler okudum.” diye ifade ettiği gibi, okuyup araştıran, derin tefekkür sahibi, devrinin büyük bir alimidir. Halvetiliğin ilim, sanat ve edebiyat çevrelerinin en çok tercih ettiği tarikat olmasında onun bu özelliklerinin...

SEYYİD YAHYA ŞİRVANİ'NİN MANEVİ VASIFLARI VE ZÜHD HAYATI Seyyid Yahya’nın tasavvufa girişinden vefatına kadar bütün hayatı zühd ve mücahede içinde geçmiştir. O, çok sıcak aylarda, azıksız ve susuz olarak sahralara çıkar, oralarda günlerce kalır, ibadetle meşgûl olurmuş. Halvete girmek, yalnız olarak tenha bir yerde kalmak ve ibadet etmek onun değişmez âdetlerinden imiş. Çok az bir gıda ile yetinir, halvet süresince, kırk günde sadece üç defa iftar edermiş. Kaynaklarda vefatından önceki son altı ayda bir şey yemediği nakledilmiştir. Dede Ömer Ruşenî divanında, mürşidinin dünyaya ve ukbaya karşı tavrını ve takva halini şöyle anlatır: Gusl eder idi, könlüne nagâh gelse idi hayali ukbanın Abdest alırdı, geçse idi hatırından hadisi dünyanın Vefatından sonra rüyasında şeyhi gören dostları ona, “Allahu Teâla size nasıl muamele etti” diye sorarlar. Seyyid, “Bana kemal ve lütuflarıyla tecelli etti. Arş-ı A’lâda bir nurani sedire oturttu, safalı ruhları da etrafıma toplayarak; ...

          PİR-İ SANİ SEYYİD YAHYA EŞ-ŞİRVANİ EL-BAKUVİ. Halvetiyye tarikatının şekillenmesi ve yayılmasında en büyük pay sahibi şüphesiz ki Pir-i Sani, Seyyid Yahya eş-Şirvani, el-Bakuvi’dir.  Birçok araştırmacının da kaydettiği gibi o, getirdiği yeni esaslar ile Halvetiyye’nin müstakil bir tarikat haline gelmesine ve yayılmasına vesile olmuştur.  Seyyid Yahya Şirvani, XIV. asrın sonlarında Şamahı’da dünyaya gelmiştir. Tam adı es-Seyyid Cemaleddin Yahya ibn-i es-Seyyid Bahaeddin eş-Şirvani eş-Şamahı el-Bakuvi’dir. Nesl-i paki, Musa Kazım hazretlerine dayanan hazreti pirin ataları nakibler neslinden olmuştur. Babası Bahaeddin Efendi, Şirvanşahlar devletinin Nakibu’l-Eşrafı idi. Çocukluk ve gençlik çağlarında, fiziki ve ahlaki yönden üstün vasıflara haiz bir insan olarak çevresinde tanınmıştır. Öyle ki, hemen her kaynakta onun bu yönüne dikkat çekilmiş, “Kemal ve cemal sahibi, Fevkalade zahiri güzelliği ve batıni kemalatı olan bir eşi bulunmaz...

Azerbaycan-Şirvan kültür coğrafyası, tarih boyunca Anadolu’yu besleyen ilim, sanat ve irfan kaynaklarımızdan biri olmuştur. Selçuklu ve Osmanlı tasavvufunun beslendiği kaynak bölgelerin başında, Horasan’dan sonra Azerbaycan gelmektedir. Tasavvuf tarihimizde silinmez izler bırakan, Şems-i Tebrizi, Ahi Evran, Geyikli Baba, Nimetullah Nahcuvani, Gülşehri, Sinaneddin Erdebili, Nakkaş Baba, Abdülmecid Şirvani, İsmail Şirvani, Mir Hamza Nigari gibi arifler bu bölgeden Anadolu’ya hicret etmişlerdir. Yine, Bakü ve Erdebil’de gelerek burada Seyyid Yahya Şirvani, Sadreddin ve Hoca Ali Erdebili gibi mürşidlerin mana ikliminde yetişen Hamidüddin Veli, Bahaeddin Erzincani, Dede Ömer Ruşeni, Habib Karamani Alaeddin Rumi gibi Hak aşıkları, Anadolu’yu manen fethetmişlerdir. HALVETİYYE’NİN MİMARLARI Sühreverdiyye, Ebheriyye ve Zahidiyye tarikatlarının bir devamı olarak XIII. asır sonlarında, Şirvan’da tesis edilen Halvetiyye’nin tarihi teşekkül süreci incelendiğinde, bu yapıda derin tesirle...